Cách dùng AI trong đời sống hằng ngày: những việc thực sự giúp tiết kiệm thời gian

Bắt đầu từ các việc, không phải công nghệ

Hầu hết các hướng dẫn về dùng AI trong đời sống hằng ngày bắt đầu từ công nghệ và hy vọng bạn sẽ tìm được cách dùng nó. Hướng dẫn này làm theo chiều ngược lại. Bạn đã có sẵn các tình huống dùng: email bạn cứ trì hoãn, tài liệu bạn cần hiểu, chuyến đi bạn chưa lên kế hoạch, quyết định bạn cứ lưỡng lự. AI hữu ích ngay khoảnh khắc bạn giao cho nó một trong những việc đó.

Một quy tắc đơn giản quyết định việc nào đáng giao đi. AI mạnh nhất ở nơi một bản nháp có giá trị và lỗi lầm dễ bắt: viết lách, tóm tắt, lập kế hoạch, giải thích, so sánh. Nó yếu nhất ở nơi bạn không thể tự xác minh kết quả hoặc nơi sai lầm là đắt giá: quyết định y tế, hồ sơ pháp lý, bất cứ thứ gì có giá trực tiếp chính xác hoặc hạn chót mà bạn chưa xác nhận.

Mọi thứ bên dưới đều theo cùng một mẫu prompt: nói điều bạn muốn, cho vật liệu hoặc bối cảnh, và nêu định dạng bạn muốn nhận lại. Nếu bạn chưa từng dùng một chatbot AI, hãy đọc chatbot AI là gì trước; nó mất năm phút và giải thích hai ba điều đáng biết trước khi bạn dán prompt đầu tiên.

Tin nhắn và email: những thắng lợi nhanh hằng ngày

Viết và viết lại tin nhắn là nơi hầu hết mọi người tiết kiệm giờ đầu tiên, vì việc này xuất hiện mỗi ngày và chất lượng dễ đánh giá.

• Trả lời một email khó. "Soạn một câu trả lời cho email này. Tôi muốn nói không với yêu cầu nhưng giữ mối quan hệ ấm áp. Giữ dưới 120 từ. Email: [dán]."
• Làm dịu hoặc làm sắc giọng điệu. "Viết lại tin nhắn này cho nghe tự tin nhưng không thô lỗ. Giữ nguyên mọi dữ kiện: [dán]."
• Cắt độ dài. "Cắt cái này còn một nửa mà không mất yêu cầu hoặc hạn chót: [dán]."
• Viết cái khó nói. "Giúp tôi viết một tin nhắn cho chủ nhà xin sửa chữa, nhắc rằng đây là lần yêu cầu thứ ba của tôi. Kiên quyết, lịch sự và cụ thể."

Hai thói quen giúp việc này an toàn. Đừng bao giờ để AI bịa ra các dữ kiện bạn không cung cấp: ngày tháng, giá cả và cam kết phải đến từ bạn. Và hãy viết lại ít nhất một dòng bằng giọng văn của chính bạn trước khi gửi, vì một tin nhắn nghe chẳng giống bạn thì đánh mất mục đích.

Lập kế hoạch: bữa ăn, chuyến đi, ngân sách và lịch trình

Các việc lập kế hoạch lý tưởng cho AI vì chúng là bài toán ràng buộc, và các mô hình trò chuyện giỏi xoay xở những ràng buộc bạn nêu rõ ràng.

• Bữa ăn. "Lên kế hoạch năm bữa tối trong tuần cho hai người lớn, một suất chay, mỗi bữa tối đa 30 phút, và cho tôi một danh sách đi chợ gộp chung được sắp theo khu vực trong siêu thị."
• Chuyến đi. "Lên kế hoạch một kỳ nghỉ cuối tuần ba ngày ở Rome cho hai người thích lịch sử và ẩm thực, kèm ngân sách ước chừng mỗi ngày, khoảng cách đi bộ giữa các điểm, và một phương án dự phòng khi trời mưa mỗi ngày."
• Ngân sách. "Đây là các chi tiêu hằng tháng của tôi: [dán]. Nhóm chúng thành các danh mục, chỉ ra ba khoản lớn nhất, và gợi ý hai khoản cắt giảm thực tế. Đừng bịa số."
• Lịch trình. "Tôi có các cam kết này trong tuần: [dán]. Xây một kế hoạch từng ngày phù hợp với ba giờ học và giữ các buổi tối sau 8 giờ được rảnh."

Mẫu cần để ý: mỗi prompt đều bao gồm giới hạn (thời gian, tiền bạc, số người, sở thích). Bạn nêu càng nhiều ràng buộc, kế hoạch càng giống thứ bạn thực sự sẽ làm theo. Khi một kế hoạch quan trọng, hãy hỏi một câu tiếp theo: "Bạn đã giả định điều gì mà tôi chưa nói với bạn?" Câu trả lời thường làm lộ ra đúng điều bạn quên nhắc đến.

Học tập và hiểu biết: người giải thích kiên nhẫn của bạn

Cách dùng AI hằng ngày bị đánh giá thấp nhất là để mọi thứ được giải thích đúng ở trình độ của bạn, nhiều lần tùy bạn cần, mà không ai mất kiên nhẫn.

• Giải thích đơn giản. "Giải thích cách hoạt động của quỹ chỉ số như thể tôi hoàn toàn mới với đầu tư. Rồi cho tôi ba câu hỏi một người mới nên hỏi trước khi mua."
• Tóm tắt trước khi đọc. "Tóm tắt bài viết này thành năm gạch đầu dòng, rồi cho tôi biết nó có đáng đọc toàn bộ không và vì sao: [dán hoặc tải lên]."
• Kiểm tra cách hiểu của bạn. "Tôi nghĩ điều khoản hợp đồng này nghĩa là [cách hiểu của bạn]. Tôi hiểu đúng không? Chỉ ra bất cứ điều gì tôi đang bỏ sót. Điều khoản: [dán]."
• Giúp bài tập mà vẫn dạy. "Đừng cho đáp án. Dẫn tôi qua cách tiếp cận bài toán này từng bước, và dừng lại trước phép tính cuối cùng: [dán]."

Một lưu ý cho các việc học tập: các mô hình trò chuyện thỉnh thoảng nêu dữ kiện sai với sự tự tin tuyệt đối, đặc biệt với các sự kiện gần đây, số liệu thống kê và chủ đề ngách. Với bất cứ điều gì bạn sẽ nói lại cho người khác hoặc hành động theo, hãy hỏi "phần nào trong câu trả lời này bạn ít chắc chắn nhất?" và xác minh phần đó với một nguồn bạn tin cậy. Hướng dẫn cách sử dụng AI có một quy trình xác minh đầy đủ.

Tài liệu và việc hành chính đời thường

Giấy tờ là nơi AI thôi có cảm giác như một món đồ chơi. Các ứng dụng trò chuyện hiện đại chấp nhận tải tệp lên, nghĩa là cái PDF bạn đã né tránh giờ là một việc hai phút.

• Tóm tắt một hợp đồng hoặc chính sách. Tải tệp lên, rồi: "Tóm tắt cái này bằng ngôn ngữ giản dị. Liệt kê mọi hạn chót, phí, và điều kiện hủy trong một bảng."
• So sánh các đề nghị. "Đây là hai báo giá bảo hiểm: [dán cả hai]. Xây một bảng so sánh giá, phạm vi bảo hiểm, các loại trừ, và điều khoản hủy, rồi liệt kê các câu hỏi tôi nên hỏi mỗi nhà cung cấp."
• Soạn thư chính thức. "Viết một lá thư trang trọng phản đối khoản phí này. Sự việc: [liệt kê chúng]. Giữ nó dựa trên dữ kiện, một trang, không dùng ngôn ngữ cảm tính."
• Giải mã biểu mẫu. "Đây là một ô trong biểu mẫu của cơ quan nhà nước mà tôi không hiểu: [dán hướng dẫn]. Giải thích họ đang hỏi gì và những giấy tờ nào thường đáp ứng được nó."

Với các tài liệu dài, chất lượng câu trả lời phụ thuộc vào mô hình bạn dùng, và chúng thực sự khác nhau ở việc này. Nếu công việc tài liệu là một phần lớn của cuộc sống, hướng dẫn của chúng tôi về tóm tắt PDF bằng AI so sánh các cách tiếp cận, và việc chạy cùng một tài liệu qua hai mô hình cạnh nhau trong Whizi cho bạn thấy nhanh mô hình nào bạn tin để đọc phần chữ nhỏ.

Trên điện thoại của bạn: AI ở hàng chờ thanh toán

Hầu hết các khoảnh khắc dùng AI hằng ngày không diễn ra ở bàn làm việc. Chúng diễn ra ở bãi đỗ xe, trong bếp, hoặc phòng chờ. Mọi ứng dụng AI lớn, bao gồm Whizi, đều hoạt động trong trình duyệt di động hoặc như một ứng dụng di động, và nhập bằng giọng nói biến thời gian đi bộ thành thời gian suy nghĩ.

Những việc cỡ điện thoại hoạt động tốt: đọc một ghi chú giọng nói thô và yêu cầu trả lại thành một tin nhắn gọn gàng, chụp một thực đơn hoặc biển báo bằng ngôn ngữ khác và yêu cầu dịch, yêu cầu một so sánh nhanh khi mua sắm ("tôi nên kiểm tra gì trước khi mua một chiếc xe đạp cũ?"), hoặc biến một bức ảnh đồ tạp hóa thành gợi ý công thức nấu ăn.

Sự vướng víu giết chết thói quen là phải gõ lại bối cảnh mỗi lần. Hai cách khắc phục: giữ các prompt tái sử dụng của bạn trong một ghi chú bạn có thể dán từ đó, và dùng một ứng dụng AI ở mọi nơi thay vì một công cụ trên laptop và một công cụ khác trên điện thoại, để các cuộc trò chuyện và prompt đã lưu đi theo bạn.

Một kế hoạch khởi động trong một tuần

Thói quen thắng chạy marathon. Đây là một kế hoạch bảy ngày, mỗi ngày mất chưa đến mười lăm phút và để lại cho bạn hai hoặc ba quy trình bạn sẽ giữ.

1. Ngày 1: Viết lại một email thật với AI. Gửi nó sau khi tự chỉnh sửa.
2. Ngày 2: Tóm tắt một bài viết hoặc tài liệu dài mà bạn đã né tránh.
3. Ngày 3: Lên thực đơn các bữa tối trong tuần và tạo danh sách đi chợ.
4. Ngày 4: Lấy một thứ bạn hiểu lơ mơ (một hóa đơn, một biểu mẫu, một chủ đề tin tức) và nhờ giải thích ở trình độ của bạn.
5. Ngày 5: Soạn một thứ lớn hơn: một lá thư khiếu nại, một kế hoạch chuyến đi, một lịch học.
6. Ngày 6: Chạy lại hai việc yêu thích của bạn trên một mô hình khác và so sánh.
7. Ngày 7: Lưu các prompt tốt nhất của bạn, xóa phần còn lại, và quyết định hai quy trình nào trở thành mặc định.

Ngày 6 quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Các mô hình có thế mạnh khác nhau, và mô hình viết email ấm áp nhất cho bạn chưa chắc là mô hình bạn tin cho một hợp đồng. So sánh chúng từng cái qua các ứng dụng và gói đăng ký riêng lẻ chính là sự vướng víu khiến người ta bỏ cuộc, đó là lý do Whizi đặt ChatGPT, Claude, Gemini và nhiều hơn nữa trong một không gian làm việc dưới một gói đăng ký. Hãy bắt đầu với bản dùng thử miễn phí, chạy trọn tuần, và giữ lại bất cứ điều gì tiết kiệm thời gian cho bạn.

Danh sách kiểm tra

• Chọn những việc mà một bản nháp giúp ích và lỗi lầm dễ bắt.
• Cho mỗi prompt một nhiệm vụ, bối cảnh, và định dạng bạn muốn nhận lại.
• Nêu ràng buộc của bạn: thời gian, ngân sách, số người, sở thích.
• Đừng bao giờ để AI bịa ra ngày tháng, giá cả, hoặc cam kết mà bạn không cung cấp.
• Hỏi "bạn đã giả định điều gì?" trước khi hành động theo bất kỳ kế hoạch nào.
• Xác minh các dữ kiện bạn sẽ nói lại hoặc hành động theo với một nguồn đáng tin.
• Giữ các prompt tái sử dụng ở một nơi bạn có thể dán từ đó trên mọi thiết bị.
• So sánh hai mô hình trên các việc hàng đầu của bạn trước khi chọn một cái làm mặc định.

Câu hỏi thường gặp