Praten met AI: wat je typt als het chatvenster leeg is

Je typt niet in een zoekbalk

De cursor knippert. In het veld staat iets als "Bericht aan ChatGPT" en jij zit ernaar te kijken, want niets wat je bedenkt voelt als een echte vraag. Dit is de meest voorkomende eerste ervaring die mensen met AI hebben, en het zegt niets over jou. Het vak ziet er precies uit als een zoekbalk en gedraagt zich als niets wat je eerder hebt gebruikt.

Bijna iedereen typt de eerste keer trefwoorden: drie of vier woorden, geen werkwoord, geen context. Dat is een reflex die twintig jaar zoekmachines erin heeft geslepen, en het is de ene gewoonte die je op dag één mag loslaten. Een zoekbalk wil trefwoorden, want die matcht pagina's. Een chatmodel wil zinnen, want het probeert uit te vinden welke klus jij het geeft. Neem een echte behoefte, je sportschoolabonnement opzeggen zonder ruzie, op beide manieren geschreven:

• Als zoekopdracht: opzegbrief sportschool voorbeeld
• Als verzoek: Ik wil mijn sportschoolabonnement opzeggen. Schrijf een kort, beleefd bericht dat ik per e-mail kan sturen. Ik ben twee jaar lid, mijn contract heeft een opzegtermijn van 30 dagen, en ik wil geen reden opgeven.

De eerste versie levert een algemeen sjabloon op met haakjes die je zelf moet invullen. De tweede levert een bericht op dat je kunt versturen, met de opzegtermijn er al in en de reden bewust weggelaten. Dezelfde behoefte, ongeveer vijftien seconden meer typen, een compleet ander niveau van bruikbaarheid. Probeer het nu op iets kleins uit je eigen week, een e-mail die je iemand schuldig bent of een formulier dat je voor je uit schuift. Op enig moment vertelt het je ook iets onwaars met een stellige stem, en daar gaat de laatste sectie over. Als dit allemaal nieuw voor je is, behandelt wat AI eigenlijk is de grond eronder, en AI versus zoeken in Google legt uit welke vragen nog steeds in een zoekmachine thuishoren.

Vier dingen die in een eerste bericht thuishoren

Er is geen formule om uit je hoofd te leren. Wat telt is dat je de dingen meegeeft die alleen jij weet, want het model ziet je inbox niet, je deadline niet, je werk niet en de persoon aan wie je schrijft ook niet. Zie het als het inwerken van een capabele uitzendkracht op zijn eerste ochtend. Hij kan het werk prima doen, maar niemand heeft hem verteld voor wie het is.

Vier details dragen bijna al het gewicht. Twee ervan is meestal genoeg om het antwoord te veranderen, en alle vier is beter.

1. Wat je wilt. Het werkwoord en het ding dat je terug wilt: herschrijven, samenvatten, plannen, vergelijken, uitleggen, opstellen.
2. Voor wie het is. Je manager, een klant, je verhuurder, een kind van negen, jijzelf over een half jaar.
3. Hoe lang. Eén zin, een alinea, vijf punten, één pagina. Zeg je niets, dan kiezen de meeste modellen een lengte waar niemand om vroeg.
4. Feiten die alleen jij weet. De datum, het budget, de voorgeschiedenis, het ding dat je in het bericht zelf niet hardop kunt zeggen.

Hier is één echt bericht, twee keer. Ervoor: "Schrijf een e-mail aan mijn team over de vertraging." Erna: "Schrijf een korte e-mail aan mijn team van zes mensen waarin staat dat de lancering bij de klant van 3 maart naar 17 maart is verschoven. Drie zinnen, rustig, geen excuusspiraal. Ze weten al dat de klant de opdracht heeft gewijzigd, dus leg dat deel niet opnieuw uit." Dat extra detail is geen beleefdheid. Het zijn die zes mensen, die twee datums en dat ene ding dat ze al weten, en het scheelt je achteraf ongeveer drie correctierondes.

In de vervolgvraag zit de waarde

De meeste mensen sturen één bericht, lezen het antwoord, besluiten dat AI geweldig of waardeloos is, en sluiten het tabblad. Die eenmalige gewoonte is verantwoordelijk voor het grootste deel van de teleurstelling. Het eerste antwoord is een eerste versie, geschreven door iemand die jou nooit heeft ontmoet, en het hele punt van een chat is dat je mag terugpraten.

Het gesprek onthoudt alles wat je al hebt gezegd, dus je hoeft het oorspronkelijke verzoek nooit te herschrijven om het recht te zetten. Drie woorden typen kan al genoeg zijn. Dit zijn de correcties voor de gebruikelijke problemen, en je kunt ze overnemen zoals ze hier staan.

• Te lang: De helft korter. Schrap de aanloop, houd de details.
• Te formeel: Zeg het zoals ik het hardop zou zeggen tegen een collega die ik mag.
• Verkeerde invalshoek: Je schreef het als een [X]. Ik heb het nodig als een [Y]. Probeer het opnieuw vanuit die insteek.
• Het heeft iets verzonnen: Welke delen hiervan heb ik je verteld, en welke heb je zelf ingevuld? Zet de ingevulde op een rij.
• Het klinkt niet als ik: Hier zijn twee stukken die ik zelf heb geschreven. Volg deze stem in plaats van een zakelijke. [plak twee eigen alinea's]

Van de vierde regel is het de moeite waard een gewoonte te maken. Deze systemen produceren vloeiende tekst of ze het antwoord nu kennen of niet, dus vragen welke delen zijn ingevuld haalt het verzonnen materiaal sneller boven water dan zelf elke zin nalopen. Het werkt ook op cijfers: vraag waar een getal vandaan komt en je krijgt vaak een eerlijk "dat heb ik geschat". Het valt je misschien op dat geen van deze correcties beleefd is. Beleefdheid is hier optioneel. Wat het volgende antwoord bepaalt, is of de correctie iets benoemt dat moet veranderen, en daarom doet "maak het beter" niets en werkt "schrap de eerste alinea" elke keer.

Tien openingszinnen die je kunt overnemen

Kies degene die past bij iets dat vandaag echt op je bureau ligt. Elke zin is bedoeld om te plakken zoals hij is, met je eigen materiaal eronder.

1. Herschrijf deze e-mail zodat hij korter en warmer is, en houd het verzoek duidelijk: [plak]
2. Leg dit document uit in gewone taal en zeg me daarna waar ik me zorgen over moet maken: [plak]
3. Plan een [gelegenheid] voor [aantal] mensen op [datum] met een budget van [bedrag]. Geef me een tijdlijn, geen ideeën.
4. Ik twijfel tussen [A] en [B]. Maak een tabel met de voors en tegens en zeg me daarna wat ik nog niet heb overwogen.
5. Leer me [onderwerp] in vijf minuten vanaf nul, en stop twee keer om te checken of ik je nog volg.
6. Ik moet [persoon] [ongemakkelijk ding] vertellen. Schrijf het vriendelijk, drie zinnen, zonder overdreven excuses.
7. Vat dit samen in vijf punten voor iemand die alleen de eerste twee leest: [plak]
8. Vertaal dit naar [taal] en houd de toon vriendelijk maar professioneel: [plak]
9. Dit is mijn redenering voor [beslissing]. Voer het sterkste tegenargument aan: [plak]
10. Ik moet [ding] schrijven en ik weet niet hoe ik moet beginnen. Stel me eerst vier vragen en schrijf het daarna.

Nummer tien is die voor een cursor die nog steeds staat te knipperen. De lege pagina teruggeven in de vorm van een kort interview is de snelste uitweg, en de vier vragen die het stelt zijn meestal precies de vier dingen die je nog niet had besloten. Wil je een grotere voorraad, geordend naar het soort dag dat je hebt, dan staat er in AI voor dagelijkse taken een week aan voorbeelden.

Als het antwoord slecht is, en wat je eraan doet

Slechte antwoorden zijn geen willekeurige ruis. Ze komen in een paar herkenbare vormen, en elke vorm heeft een reparatie van één bericht.

• Het stellige verzinsel. Een statistiek, een bronvermelding, een beleidsregel of een productfunctie die niet bestaat, gebracht in precies de toon die het gebruikt voor dingen die het wel weet. De reparatie: vraag het om elke bewering te markeren waar het niet zeker over is, controleer die daarna zelf, en geef nooit een getal door dat je niet bij de bron hebt gezien. Waarom AI dingen fout heeft legt uit waar de verzinsels vandaan komen.
• Het vlakke gemiddelde. Technisch klopt het, het is volstrekt algemeen, en het leest als een folder over niets in het bijzonder. De reparatie: geef het iets specifieks om op te reageren. Jouw concept, jouw randvoorwaarden, jouw eigen zinnen. Vage invoer levert betrouwbaar vage uitvoer op.
• De meegaande spiegel. Je vroeg waarom X beter is dan Y, en het pleitte voor X, want zo had jij het geformuleerd. De reparatie: stel de omgekeerde vraag in een nieuw bericht en lees beide antwoorden naast elkaar voordat je beslist.

Heb je hetzelfde antwoord twee keer gerepareerd en klopt het nog steeds niet, stop dan met herformuleren. Twee herschrijvingen lossen meestal een formuleringsprobleem op. Een vierde lost zelden een modelprobleem op, en modellen falen in verschillende richtingen: de een verzint bronnen terwijl de ander zich nergens op vastlegt, de een schrijft warm terwijl de ander stijf blijft wat je ook zegt. Hetzelfde bericht naar een ander model sturen is vaak een oplossing van vijf seconden voor iets waar je twintig minuten in wilde stoppen. Dat is het regelen waard, al is het maar door een gratis account bij een tweede aanbieder aan te houden. Whizi is de versie daarvan waarbij het wisselen een keuzemenu is in plaats van een tweede 20 dollar per maand. Hoe kies je een AI-model behandelt naar welk model je als eerste grijpt, en zodra antwoorden corrigeren routine wordt, maakt prompts schrijven voor beginners van deze reparaties een structuur die je steeds opnieuw gebruikt.